Dobre buty sportowe to podstawa, kiedy uprawiamy jakąkolwiek fizyczną aktywność. Producenci tego rodzaju obuwia dokładają wszelkich starań, by buty ułatwiały nam wysiłek fizyczny. W tym celu stosuje się szereg różnych technologii, mających sprawić, by but był lżejszy, lepiej amortyzował, lepiej trzymał się na nodze i by niestraszne było mu żadne podłoże. Przyjrzyjmy się technologiom stosowanym przez czołowych producentów obuwia sportowego.
Technologia poduszek powietrznych Nike Air
W przypadku obuwia sportowego Nike najbardziej rozpoznawalną grupą systemów jest Nike Air. Na czym to polega? Otóż chodzi o zastosowanie dużej poduszki powietrznej umiejscowionej w pięcie lub śródstopiu podeszwy. Takie rozwiązanie zapewnia doskonałą amortyzację. Innymi słowy, skutecznie łagodzi wstrząsy, dzięki czemu możemy uprawiać naszą sportową aktywność wygodnie i komfortowo praktycznie bez względu na to, z jakim typem podłoża mamy do czynienia.
System ten ma kilka wariacji. Pierwsza z nich to Total Air, w której poduszka umieszczona jest na całej powierzchni podeszwy, by zapewnić lepsze oparcie na całej długości stopy. Druga wersja to Zoom Air, gdzie poduszka jest osadzona niżej w podeszwie, a ponadto jest cieńsza niż standardowa. To razem pozwala podnieść stabilność stopy i poprawić kontrolę ruchu podczas intensywnego wysiłku. Grubość poduszki w Zoom Air wynosi zaledwie 8 milimetrów, co przekłada się na lepsze wyczucie podłoża przy zachowaniu ochrony stawów.
System kolumn amortyzujących Nike Shox
Ten system polega na tym, że w tylnej części butów zamieszczony jest specjalny moduł, na który składają się zwykle cztery puste kolumny z elastycznego materiału, takiego jak guma czy uretan. Ten sprytny patent pozwala nie tylko na skuteczną amortyzację wstrząsów na pięcie buta, ale jest również pomocny dla zapalonych biegaczy – poprzez oddanie zgromadzonej energii wspomaga w drugiej fazie biegu.
Kolumny te działają jak sprężyny, które absorbują energię uderzenia przy lądowaniu stopy, a następnie uwalniają ją podczas odbicia. Takie rozwiązanie jest szczególnie doceniane przez osoby o większej masie ciała oraz przez sportowców uprawiających dyscypliny wymagające częstych skoków. Wysokość kolumn w standardowym modelu wynosi około 2,5 centymetra, co widocznie wyróżnia ten typ obuwia spośród innych modeli sportowych.
Phylon – materiał z pęcherzykami gazu
To też zmyślne rozwiązanie stosowane w butach sportowych. Jest to syntetyczny materiał z wtłoczonymi pęcherzykami gazu, co zapewnia mu lekkość i dobre właściwości amortyzujące. Poprawia to elastyczność podeszew lekkich butów sportowych.
Phylon powstaje w procesie spiekania granulatu EVA w wysokiej temperaturze, co pozwala uzyskać strukturę o zmiennej gęstości. Producenci mogą w ten sposób precyzyjnie regulować twardość poszczególnych stref podeszwy – miększą w obszarze pięty dla lepszej amortyzacji, twardszą w przedniej części dla sprawniejszego odbicia. Materiał ten charakteryzuje się również dobrą odpornością na ścieranie, co wydłuża żywotność butów przeznaczonych do intensywnych treningów.
Wielowarstwowa konstrukcja Nike Fuse
Ta technologia zasadza się na łączeniu odpowiednich syntetycznych materiałów w taki sposób, by osiągnąć wyjątkowo lekką konstrukcję buta przy jednoczesnym zachowaniu jego wysokiej wytrzymałości. Oprócz tego owa metoda pozwala też na zapewnienie optymalnej cyrkulacji powietrza.
Nike Fuse wykorzystuje proces polegający na połączeniu trzech warstw materiałów syntetycznych poprzez zastosowanie ekstremalnie wysokiej temperatury i ciśnienia, co eliminuje potrzebę stosowania klejów i nici. Dzięki temu cholewka staje się znacznie lżejsza, a jednocześnie bardziej odporna na rozdarcia i uszkodzenia mechaniczne. Ponadto taka konstrukcja pozwala na precyzyjne umieszczenie perforacji wentylacyjnych w miejscach najbardziej narażonych na nadmierne pocenie się stopy. Buty z technologią Nike Fuse są często wybierane przez koszykarzy i graczy w piłkę nożną, którzy potrzebują wytrzymałego obuwia odpornego na intensywne ruchy boczne.
Pianka EVA – lekkość i dopasowanie
Tą nazwą określa się specjalną, wyjątkowo lekką poliuretanową piankę, stosowaną w tych elementach sportowego obuwia, które powinny szczególnie dobrze być dopasowane do stopy. Poprawia się w ten sposób zresztą zarówno dopasowanie jak i stabilność, a przy tym zmniejsza się wagę całkowitą butów.
EVA, czyli kopolimer etylenu z octanem winylu, wyróżnia się niezwykle niską gęstością wynoszącą około 0,94 g/cm³, co czyni go jednym z najlżejszych materiałów stosowanych w produkcji sprzętu treningowego dla profesjonalistów. Materiał ten jest również odporny na działanie wilgoci i nie chłonie wody, co zapobiega przyrostowi masy buta podczas biegu w deszczu lub po przejściu przez kałuże. Pianka EVA stosowana jest najczęściej w wkładkach wewnętrznych oraz w środkowych warstwach podeszwy, gdzie zapewnia komfort termiczny i absorbuje drobne nierówności terenu.
Lepka absorpcja w systemie adiPrene
Ten system, będący jedną z technologii stosowanych przez Adidasa, opiera się na wbudowaniu w podeszwę środkową pod piętą lepkiego i elastycznego materiału o zwiększonej zdolności absorpcyjnej. Łatwo się on ugina i pochłania wstrząsy, dzięki czemu amortyzuje uderzenia pięty o podłoże. Na dodatek dobrze znosi wszelkie odkształcenia i bez problemu wraca do pierwotnego kształtu.
Materiał adiPrene charakteryzuje się szczególną strukturą molekularną, która przypomina siatkę połączonych ze sobą łańcuchów polimerowych. Gdy stopa uderza o podłoże, łańcuchy te rozciągają się i pochłaniają energię, a następnie natychmiast wracają do pozycji wyjściowej. Taka właściwość sprawia, że materiał nie traci swoich właściwości amortyzacyjnych nawet po wielu tysiącach cykli obciążeniowych. System adiPrene jest często uzupełniany wariantem adiPrene+, który umieszczany jest w przedniej części podeszwy i ma za zadanie wspomagać odbicie stopy podczas biegu.
Granulki TPU w technologii BOOST
Ten materiał amortyzujący składa się z tysięcy granulek TPU, które są niezwykle sprężyste i bardzo odporne na ścieranie i dynamiczne obciążenia przy jednoczesnej niskiej podatności na trwałe odkształcenia. Technologia ta opiera się na podzieleniu stałych granulek na tysiące mniejszych, co sprawia, że lepiej zbierają one i uwalniają energię, a to bardzo poprawia amortyzację.
BOOST został opracowany we współpracy z firmą BASF i jest rezultatem procesu nazywanego ekspansją termoplastycznego poliuretanu. Każda pojedyncza granulka ma średnicę od 0,2 do 1,0 milimetra i jest wypełniona mikroskopijnymi pęcherzykami powietrza. Taka struktura pozwala na osiągnięcie zwrotu energii na poziomie ponad 55%, co oznacza, że ponad połowa energii wygenerowanej podczas lądowania stopy jest oddawana z powrotem przy odbiciu. W porównaniu z tradycyjnymi materiałami EVA, BOOST zachowuje swoje właściwości w znacznie szerszym zakresie temperatur – od minus 20 do plus 40 stopni Celsjusza – co czyni go idealnym rozwiązaniem zarówno dla pasjonatów sportów zimowych, jak i dla osób regularnie trenujących w klubach fitness przez cały rok.