Najczęstsze przyczyny bezpłodności i niepłodności

Wiele par bezskutecznie starających się miesiącami o dziecko myśli, że ma problem z bezpłodnością. Tymczasem zdecydowana większość tych, którzy z jakichś powodów nie mogą zaznać smaku rodzicielstwa, boryka się jedynie z niepłodnością. To dobre wieści, ponieważ niepłodność jest odwracalna lub można wspomóc zapłodnienie wykorzystując nowoczesne technologie, natomiast z bezpłodnością już nic nie da się zrobić.

Przyczyny niepłodności u kobiet

Przyczyny niepłodności, czyli czasowej niezdolności do spłodzenia potomstwa, mogą leżeć zarówno po stronie kobiety jak i mężczyzny. U pań występuje kilka dominujących czynników uniemożliwiających lub utrudniających zajście w ciążę.

Niedrożne jajowody

Niedrożność jajowodów stanowi jedną z najpoważniejszych przeszkód w naturalnym zapłodnieniu. Do jej powstania prowadzą zrosty pooperacyjne, stany zapalne oraz endometrioza. W celu oceny drożności jajowodów wykonuje się badanie histerosalpingograficzne (HSG) — diagnostyczny przegląd z kontrastem — lub laparoskopię, która pozwala na bezpośrednią wizualizację narządów miednicy mniejszej. W przypadku stwierdzenia zaawansowanej endometriozy zaleca się zapłodnienie in vitro, natomiast przy mniej nasilonych zmianach skuteczna bywa inseminacja.

Zaburzenia owulacji

Objawem zaburzeń owulacji są nieregularne cykle lub całkowity brak miesiączki. Najczęstszą przyczyną takich nieregularności pozostaje zespół policystycznych jajników (PCOS). Polega on na tym, że w obwodzie jajnika układa się wiele pęcherzyków pozbawionych pęcherzyka dominującego, z którego następuje owulacja. W praktyce klinicznej owulację stymuluje się za pomocą odpowiednio dobranych środków farmakologicznych oraz przeprowadza tak zwany monitoring cyklu, pozwalający określić optymalny moment zapłodnienia.

Zaburzona gospodarka hormonalna

Za odpowiedni przebieg cyklu miesięcznego oraz prawidłowe zapłodnienie i zagnieżdżenie zarodka w jamie macicy odpowiada cały zespół hormonów. Niedobór lub nadmiar jednego z nich może doprowadzić do zaburzeń związanych z owulacją, problemów z zapłodnieniem, zagnieżdżeniem się zarodka, a nawet do wczesnego poronienia. Niezbędne jest zbadanie poziomu prolaktyny, progesteronu, LH, FSH oraz TSH. Po wykryciu przyczyny niepłodności podaje się leki prowadzące do ustabilizowania produkcji danego hormonu. Warto pamiętać, że nawet niewielkie odchylenia od normy mogą mieć destrukcyjny wpływ na płodność.

Niepłodność u mężczyzn — przyczyny i metody pomocy

W przypadku mężczyzn niepłodność występuje w sytuacji, gdy nasienie posiada złe parametry. Najczęściej spowodowana jest ona zbyt małą ruchliwością plemników, zbyt małą ich ilością w nasieniu lub zbyt dużą gęstością płynu ejakulacyjnego.

Modyfikacja stylu życia

Czasem wystarczy zmienić dietę, zrezygnować z gorących kąpieli oraz nie dopuszczać do zbyt długich przerw pomiędzy kolejnymi aktami seksualnymi. Regularne wytryski zapobiegają gromadzeniu się uszkodzonych plemników i poprawiają ogólną jakość nasienia.

Leczenie farmakologiczne

W innych przypadkach potrzebne jest wsparcie farmakologiczne, dzięki któremu parametry nasienia mogą znacznie się poprawić już po kilku miesiącach kuracji. Pamiętajmy, że w przypadku męskiej płodności ogromne znaczenie odgrywa stosowanie antybiotyków oraz używek (papierosy, alkohol), z których najlepiej zrezygnować przynajmniej na czas starań o dziecko. Nikotyna i alkohol mają bezpośredni wpływ na morfologię i ruchliwość plemników.

Bezpłodność kobieca i męska — przyczyny

Jeśli chodzi o przyczyny bezpłodności, to jest to albo operacyjne usunięcie wewnętrznych narządów rodnych kobiety, albo azoospermia u mężczyzny, czyli całkowity brak plemników w ejakulacie. Azoospermia może mieć charakter obturacyjny — wynikający z niedrożności dróg nasiennych — lub nieobturacyjny, związany z brakiem produkcji plemników w jądrach.

W rzeczywistości jednak przypadki, w których naprawdę nie da się nic zdziałać za pomocą współczesnych technik medycyny, należą do skrajności. W przypadku większości par bezskutecznie starających się o potomstwo mówimy raczej o niepłodności, a nie o bezpłodności. Diagnostyka i leczenie niepłodności wymagają kompleksowego podejścia oraz współpracy pary z doświadczonym zespołem specjalistów z zakresu reprodukcji.