O zdolności kredytowej mówi się najczęściej w kontekście kredytów hipotecznych, choć banki sprawdzają ją za każdym razem, kiedy otrzymają wniosek od kredytobiorcy. Jest to ważny wskaźnik, za pomocą którego doradcy finansowi mogą ocenić, czy dana osoba będzie w stanie spłacać zobowiązanie, o jakie się ubiega. Co jeszcze warto wiedzieć o zdolności kredytowej? Jak ją obliczyć i poprawić?
Co oznacza zdolność kredytowa
Zdolność kredytowa wskazuje, o jaką maksymalną kwotę może ubiegać się kredytobiorca w aktualnej sytuacji finansowej. Jest to warunek konieczny, który należy spełnić, aby uzyskać kredyt w banku. Zdolność kredytowa to ocena wiarygodności finansowej potencjalnego kredytobiorcy. Dzięki niej banki weryfikują, czy wnioskujący ma w miesięcznym budżecie nadwyżkę, która pozwoli na terminową spłatę zobowiązania. Instytucje finansowe nie udzielają pożyczek osobom, których dochody ledwo pokrywają bieżące koszty życia — taka sytuacja generuje zbyt wysokie ryzyko niespłacenia rat.
Na zdolność kredytową wpływa wiele czynników. Analizę kredytową podzielić można na ilościową i jakościową. Ta pierwsza koncentruje się na sprawdzaniu wysokości dochodów, rodzaju zatrudnienia, miesięcznych kosztów utrzymania oraz bieżących zadłużeń. Ocena jakościowa natomiast skupia się na takich informacjach o potencjalnym kredytobiorcy jak:
- wiek
- stan cywilny
- wykształcenie
- wykonywany zawód
- liczba osób na utrzymaniu
- sytuacja mieszkaniowa
Bank może również brać pod uwagę historię współpracy z klientem — jeśli wnioskodawca od lat posiada rachunek w danej instytucji i regularnie wpływają na niego przelewy, jego profil budzi większe zaufanie niż osoby ubiegającej się o kredyt po raz pierwszy w nieznanym banku.
Jak samodzielnie obliczyć zdolność kredytową
Obliczenie zdolności kredytowej nie jest proste. Głównym tego powodem jest to, że banki mają swoje wewnętrzne zasady, co jest szczególnie istotne przy analizie wiarygodności finansowej. Parametry te mogą się różnić między instytucjami, chociaż wiadomo, że większość banków bierze pod uwagę czynniki wymienione powyżej. Warto jednak wykonać symulację, która wskaże, o jaką kwotę kredytu możesz się ubiegać. Pomocne w tym będą kalkulatory dostępne w Internecie. Za pomocą takich narzędzi sprawdzisz, jak może zostać oceniona twoja wiarygodność finansowa w różnych bankach — każda instytucja stosuje nieco inne współczynniki ryzyka i marże.
Krok 1: zbierz dane o dochodach i wydatkach
Zanim skorzystasz z kalkulatora, przygotuj zestawienie wszystkich dochodów gospodarstwa domowego. Uwzględnij nie tylko pensję na umowę o pracę, ale także dodatkowe źródła przychodu — umowy zlecenia, dochody z działalności gospodarczej, alimenty, renty czy emerytury. Banki uznają większość tych źródeł, choć stosują różne współczynniki dla różnych rodzajów zatrudnienia. Umowa na czas nieokreślony ma większą wagę niż umowa terminowa lub zlecenie.
Krok 2: zsumuj stałe zobowiązania
Kolejnym elementem obliczeń jest suma wszystkich miesięcznych obciążeń finansowych. Banki uwzględniają:
- raty innych kredytów i pożyczek
- limity na kartach kredytowych (nawet jeśli nie są wykorzystane)
- alimenty i inne zobowiązania alimentacyjne
- leasingi
- raty za samochód
Zwróć uwagę, że niewykorzystany limit na karcie kredytowej również obniża zdolność kredytową. Bank zakłada, że klient może w każdej chwili zadłużyć się na pełną dostępną kwotę, więc traktuje to jako potencjalne ryzyko.
Krok 3: wpisz dane do kalkulatora
Korzystanie z kalkulatorów zdolności kredytowej jest bardzo proste i intuicyjne. Wystarczy wpisać w rubryki informacje dotyczące okresu spłaty, oprocentowania, typu rat, limitów na kartach kredytowych, rat innych kredytów, innych stałych zobowiązań, miesięcznych dochodów i liczby osób w gospodarstwie domowym. Po chwili okaże się, jaka jest prognozowana kwota, o jaką można się ubiegać w banku. Pamiętaj, że jest to jedynie oszacowanie — ostateczną decyzję podejmuje bank na podstawie pełnej dokumentacji i weryfikacji BIK (Biuro Informacji Kredytowej).
Sposoby na zwiększenie zdolności kredytowej
Jeśli zdolność kredytowa nie jest zadowalająca, są sposoby, jak ją zwiększyć. Pomysłów jest co najmniej kilka, a każdy z nich wymaga innego podejścia i czasu realizacji.
Spłać wszystkie zobowiązania i zamknij karty kredytowe
Przede wszystkim warto spłacić wszelkie zobowiązania i zamknąć karty kredytowe. Bank sprawdza, jakie mamy wydatki — im będzie ich więcej, tym zdolność kredytowa będzie malała. Jeśli zobowiązań jest kilka, można pomyśleć o kredycie konsolidacyjnym na spłatę długów. Taka konsolidacja nie tylko upraszcza zarządzanie finansami (jedna rata zamiast kilku), ale często również obniża miesięczne obciążenie dzięki wydłużeniu okresu spłaty.
Zaciągnij kredyt wspólnie z drugą osobą
Zwiększyć zdolność kredytową da się przez zaciągnięcie kredytu we dwoje. Wówczas bank jest lepiej zabezpieczony na wypadek problemów ze spłatą, a wiarygodność finansowa rośnie dzięki sumowaniu dochodów obojga kredytobiorców. Ta opcja sprawdza się szczególnie przy dużych kwotach, takich jak kredyt hipoteczny — dwa źródła dochodu dają bankowi większą pewność regularnych wpłat. Pamiętaj jednak, że oboje kredytobiorcy odpowiadają solidarnie za całość zobowiązania, więc w razie problemów finansowych jednej osoby druga musi pokryć pełną ratę.
Wybierz raty równe zamiast malejących
Znaczenie ma też rodzaj rat. Choć kuszące są raty malejące, mogą negatywnie wpłynąć na zdolność kredytową, ponieważ ta bierze pod uwagę początkowy okres spłaty, kiedy zobowiązanie jest najwyższe. Bank zakłada scenariusz najgorszy — jeśli w pierwszych miesiącach rata wynosi 3500 zł, analizuje czy klient będzie w stanie ją uregulować właśnie w tej wysokości, nawet jeśli po roku spadnie do 2800 zł. Raty równe dają stabilny obraz obciążenia budżetu przez cały okres kredytowania.
Wpłać wysoki wkład własny przy kredycie hipotecznym
W przypadku kredytu hipotecznego warto rozważyć wysoki wkład własny. Banki wymagają minimum 20%, ale im więcej, tym lepiej. Wysoki wkład to sygnał, że kredytobiorca jest zdolny do gromadzenia oszczędności i zarządzania finansami. Dodatkowo zmniejsza to wskaźnik LtV (loan to value — stosunek kredytu do wartości nieruchomości), co sprawia, że bank postrzega transakcję jako mniej ryzykowną i często proponuje niższe oprocentowanie. Im wyższy procent wkładu własnego, tym niższa kwota kredytu — a niższa kwota oznacza mniejszą miesięczną ratę i łatwiej uzyskaną zdolność kredytową.
Zwiększ dochody lub zmniejsz koszty utrzymania
Najbardziej oczywistą, choć nie zawsze najłatwiejszą metodą jest zwiększenie dochodów. Może to oznaczać dodatkową pracę, awans, zmianę zatrudnienia na lepiej płatne lub rozpoczęcie działalności gospodarczej. Z drugiej strony można skupić się na redukcji kosztów życia — bank uwzględnia w kalkulacjach tzw. minimum egzystencji, które zależy od liczby osób w gospodarstwie domowym. Jeśli wykaże się niższe koszty utrzymania (np. brak czynszu dzięki mieszkaniu u rodziców), bank może uznać, że zostaje więcej środków na spłatę kredytu.
Popraw historię kredytową w BIK
Ważnym, choć często pomijanym czynnikiem jest historia kredytowa. Jeśli w przeszłości pojawiły się opóźnienia w spłatach, wpływa to negatywnie na obecną zdolność kredytową. Choć nie można usunąć prawdziwych wpisów z BIK, można je zneutralizować poprzez kilka miesięcy wzorowych spłat bieżących zobowiązań. Niektóre banki patrzą na ostatnie 6–12 miesięcy i jeśli widzą regularność, mogą przymknąć oko na dawniejsze potknięcia. Warto też pamiętać, że koszty kredytu mogą wzrosnąć, jeśli historia kredytowa nie jest idealna — bank zabezpiecza się wyższym oprocentowaniem.