Profilaktyka i obserwacje u kardiologa – kiedy zacząć? W jakim wieku?

Jednym z najważniejszych narządów w naszym ciele zdecydowanie jest serce, które pracuje bez ustanku pompując krew i pozwala nam na funkcjonowanie. Co jednak zrobić, gdy zaczynają się problemy z sercem? Iść do kardiologa, gdy nas zaczyna boleć czy może zacząć kontrolować stan naszego serca wcześniej? Jak zadbać o ten organ?

• Jak zadbać o serce – kardiolog?
• Co daje badanie kardiologiczne?
• Kiedy zacząć badania kardiologiczne?
• Jak dbać o serce na co dzień?

Jak zadbać o serce – kardiolog?

Serce odpowiada za funkcjonowanie całego układu krążenia, dzięki niemu możemy żyć i działać często w skrajnych warunkach i przy dużym wysiłku fizycznym. O serce trzeba jednak dbać i nie jest tajemnicą, że problemy z sercem ma bardzo wiele osób — statystyki pokazują, że choroby układu sercowo-naczyniowego stanowią główną przyczynę zgonów w Polsce. Lekarze biją na alarm i wzywają do profilaktyki oraz regularnych badań kardiologicznych, szczególnie jeżeli w naszej rodzinie występowały już zachorowania związane z układem krążenia.

Historia rodzinna to jeden z czynników, ale równie ważna jest kumulacja chorób nabytych — cukrzycy, otyłości, przewlekłego stresu czy nadciśnienia tętniczego. Te schorzenia w połączeniu z genetyczną predyspozycją potrafią w jednej chwili przekreślić nasze plany zdrowotne. Rada? Trzeba temu przeciwdziałać i udać się do kardiologa na badania i to w miarę szybko, nie czekając aż pierwsze objawy staną się alarmujące.

Co daje badanie kardiologiczne?

Choroby układu krążenia to jedne z najczęściej występujących w Polsce. Takie objawy jak kołatanie serca, napady duszności, omdlenia, obrzęki, zadyszki — wszystko to może świadczyć o poważnym problemie. Zazwyczaj bagatelizujemy sprawę czekając aż objawy przejdą, ale prawda jest taka, że przejdą raz, drugi, trzeci, a za kolejnym może być już koniec.

Kardiologia zajmuje się wieloma schorzeniami, takimi jak:

• nadciśnienie tętnicze
• choroba wieńcowa
• arytmia serca
• niewydolność serca
• wady zastawkowe
• miażdżyca naczyń

W ramach badań profilaktycznych można wykonać analizy laboratoryjne krwi, pełną diagnostykę obrazową, echo serca czy EKG. Dzięki temu zawczasu wykrywa się wszelkie choroby ukryte w naszym ciele i zapobiega nieszczęściu. Przykładowo, badanie echokardiograficzne pozwala ocenić pracę zastawek, grubość ścian komór oraz frakcję wyrzutową lewej komory — parametry decydujące o efektywności pompowania krwi. EKG natomiast ujawnia zaburzenia rytmu, które mogą prowadzić do groźnych arytmii lub migotania przedsionków.

Kiedy zacząć badania kardiologiczne?

Lekarze zalecają, by regularne badania rozpocząć od 50 roku życia, ale prawda jest taka, że w dzisiejszych czasach coraz częściej wielu młodych ludzi ma problemy z sercem. Często odpowiadają za to ukryte wady genetyczne, tryb życia, chroniczny stres, charakter pracy (w tym praca zmianowa czy siedzący tryb), a także zła dieta oparta na produktach wysoko przetworzonych, które negatywnie odbijają się na naszym sercu.

Kiedy więc najlepiej zacząć się badać? Jak najwcześniej! Gdyby wykonywać takie badania kontrolne chociażby raz w roku, poziom zagrożenia śmiercią w wyniku zatrzymania akcji serca byłby znacznie mniejszy i można byłoby temu zdecydowanie skuteczniej przeciwdziałać. Na badania w publicznych placówkach często czeka się jednak miesiącami — alternatywą są prywatne placówki medyczne, które oferują badania od ręki i kompleksową diagnostykę w jednym miejscu. Warto także pamiętać, że badania profilaktyczne nie zastąpią wizyty doraźnej — jeśli pojawią się niepokojące objawy (ból w klatce piersiowej, nagła duszność, zasłabnięcie), trzeba natychmiast skontaktować się z lekarzem lub wezwać pogotowie.

Dodatkowe wskazania do wcześniejszego rozpoczęcia kontroli

Poniższe sytuacje powinny skłonić do wizyty u kardiologa nawet przed 50. rokiem życia:

1. Występowanie chorób serca w rodzinie (zawał, udar, nagłe zgony)
2. Nadciśnienie tętnicze lub cukrzyca
3. Podwyższony poziom cholesterolu całkowitego oraz frakcji LDL
4. Palenie tytoniu lub regularne spożywanie alkoholu
5. Otyłość brzuszna (obwód talii > 94 cm u mężczyzn, > 80 cm u kobiet)
6. Długotrwały stres i zaburzenia snu

Jak dbać o serce na co dzień?

Oprócz badań profilaktycznych należy także pamiętać o tym, że wiele też zależy od nas samych. Chodzenie do kardiologa nie na wiele się zdadzą, jeżeli nie zadbamy o to, by nasze serce miało trochę łatwiejsze życie. Lekarze zalecają przede wszystkim większą aktywność fizyczną oraz zdrowszą dietę bogatą przede wszystkim w pełnoziarniste zboża, warzywa, owoce czy zioła.

Siedząc w domu i zajadając smutki i nerwy, tylko sobie szkodzimy. Regularny ruch — nawet w formie codziennych spacerów po 30–40 minut — poprawia przepływ krwi, wzmacnia mięsień sercowy i obniża ciśnienie tętnicze. Badania pokazują, że osoby aktywne fizycznie mają o 30–40% niższe ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych. Dobrze jest także włączyć do codziennej rutyny prozdrowotnej ćwiczenia wzmacniające oraz techniki oddechowe, które pozwalają lepiej radzić sobie ze stresem.

Dieta przyjazna sercu

Dietę kardiologiczną charakteryzuje kilka fundamentalnych zasad:

• Ograniczenie soli do maksymalnie 5 gramów dziennie (co odpowiada mniej więcej jednej płaskiej łyżeczce)
• Redukcja tłuszczów nasyconych — unikanie tłustego mięsa, masła, serów żółtych, produktów smażonych
• Zwiększenie spożycia kwasów omega-3 (ryby morskie, orzechy włoskie, siemię lniane)
• Wybór produktów o niskim indeksie glikemicznym — kaszki, razowe pieczywo, warzywa strączkowe
• Jedzenie dużych ilości warzyw i owoców — minimum 400 gramów dziennie, najlepiej w różnych kolorach

Warto także pamiętać o tym, że zdrowie psychiczne ma bezpośredni wpływ na układ krążenia. Życie w ciągłym stresie i nerwach źle wpływa na nasz układ krążenia — przewlekły stres podwyższa poziom kortyzolu, który z kolei przyczynia się do wzrostu ciśnienia i przyspieszonego tętna. Dobrze jest więc pomyśleć o zrelaksowaniu się i dobrym odpoczynku: praktyka mindfulness, medytacja, joga czy po prostu regularne przerwy od ekranów mogą przynieść wymierne korzyści. W połączeniu z ruchem i zdrowym jedzeniem, nasze serce posłuży nam znacznie dłużej, a my zyskamy więcej energii i lepsze samopoczucie na co dzień.