Podstawowe różnice między kredytem a pożyczką

Terminów kredyt i pożyczka używamy zamiennie, zapominając że bardzo się od siebie różnią. Nie tylko pod względem procedury przekazywania środków, ale przede wszystkim pod kątem prawnym. Jest to niezwykle istotna kwestia, która jest często pomijana przy przyjmowaniu pomocy finansowej. Dlatego zanim zwrócimy się do określonej instytucji, sprawdźmy wcześniej jakie są różnice między pożyczką a kredytem.

• Czym charakteryzują się kredyty?
• Czym są pożyczki?
• Co wybrać? Kredyt czy pożyczkę?

Charakterystyka kredytów bankowych

Kredyt stanowi instytucję regulowaną wyłącznie przez przepisy prawa bankowego, co oznacza że w Polsce mogą go udzielać jedynie banki posiadające odpowiednią licencję. Ta ścisła kontrola prawna zapewnia kredytobiorcy szereg zabezpieczeń, ale jednocześnie wiąże się z bardziej sformalizowaną procedurą.

• Kredytu udzielają tylko i wyłącznie banki
• Bez względu na wysokość kwoty sporządzana jest umowa pisemna, pod rygorem nieważności
• Konieczne jest określenie celu, w jakim chcemy otrzymać środki
• Bank udziela kredytów tylko w postaci środków pieniężnych
• Transakcja odbywa się bezgotówkowo, a przekazywane środki nie stanowią własności kredytobiorcy, lecz pozostają do jego czasowej dyspozycji
• Środki wypłacone przez bank muszą zostać przekazane na konkretny cel wskazany w umowie, co jest dokładnie weryfikowane przez instytucję
• Kredyt stanowi instytucję regulowaną przepisami prawa bankowego
• Bank od przydzielonego kredytu pobiera prowizję i nalicza oprocentowanie od jego wykorzystania, o wysokości przewidzianej w umowie

Formalizm kredytu nie ogranicza się tylko do wymagań dokumentacyjnych. Bank może w każdej chwili skontrolować sposób wydatkowania przyznanej kwoty, co wynika bezpośrednio z faktu że środki pozostają własnością banku przez cały okres kredytowania. Kredytobiorca dysponuje nimi, ale nie nabywa do nich prawa własności — spłaca zarówno kapitał jak i odsetki oraz ewentualne prowizje.

Specyfika pożyczek pozabankowych

Pożyczka różni się od kredytu przede wszystkim zakresem regulacji prawnych oraz podmiotami uprawnionymi do jej udzielenia. Regulowana jest przepisami Kodeksu Cywilnego, a nie prawa bankowego, co sprawia że procedura jest znacznie mniej sformalizowana.

• Pożyczka może zostać udzielona przez każdą instytucję lub osobę fizyczną, która jest właścicielem środków
• Przekazywane są bez sporządzania umowy, za wyjątkiem sytuacji kiedy pożyczkobiorca wypłaca kwotę przewyższającą 500 zł
• Cel pożyczki nie jest określany
• Wypłata ma formę gotówkową
• Pożyczka regulowana jest przepisami opartymi o Kodeks Cywilny
• W momencie wypłaty właścicielem pieniędzy staje się automatycznie pożyczkobiorca, a pożyczkodawca nie może ingerować w sposób spożytkowania środków oraz w cel w jakim zostały pobrane
• Przedmiotem pożyczki, oprócz środków pieniężnych, mogą stanowić również przedmioty materialne
• Pożyczkodawca może nie pobierać prowizji i odstąpić od naliczenia odsetek

Elastyczność formuły pożyczki stanowi jednocześnie jej główny atut i potencjalne zagrożenie. Z jednej strony brak obowiązku określania celu oraz możliwość uzyskania środków bez skomplikowanych formalności sprawia że jest to rozwiązanie znacznie szybsze niż kredyt bankowy. Z drugiej jednak strony mniejszy nadzór prawny oznacza że pożyczkobiorca musi samodzielnie dbać o weryfikację wiarygodności pożyczkodawcy, zwłaszcza w przypadku firm pozabankowych.

Forma zawarcia umowy pożyczki

Istotną cechą odróżniającą pożyczkę od kredytu jest wymóg formalny dotyczący umowy. Kredyt zawsze wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności, natomiast pożyczka do kwoty 500 zł może być udzielona ustnie. Dopiero przekroczenie tego progu powoduje konieczność sporządzenia dokumentu potwierdzającego transakcję.

W praktyce jednak zdecydowana większość firm pożyczkowych oraz osób prywatnych udzielających pożyczek na wyższe kwoty zawiera umowy pisemne niezależnie od wartości, co jest podyktowane chęcią zabezpieczenia własnych interesów w przypadku sporów.

Przekazanie własności środków

Fundamentalna różnica między kredytem a pożyczką dotyczy momentu przeniesienia własności środków. W przypadku kredytu środki pozostają własnością banku przez cały okres trwania umowy — kredytobiorca może z nich korzystać wyłącznie zgodnie z określonym celem. Natomiast przy pożyczce, z chwilą wypłaty pożyczkobiorca staje się pełnoprawnym właścicielem otrzymanych pieniędzy lub rzeczy, co oznacza że może je wydatkować wedle własnego uznania bez konieczności rozliczania się z pożyczkodawcy.

Kryteria wyboru odpowiedniej formy finansowania

Niestety sytuacja wygląda tak że wielu osób nie stać na to by wziąć kredyt i dlatego decydują się na zaciągnięcie pożyczki. Dostrzegalne jednak różnice powinny dać nam do myślenia. Z założenia pożyczka, choć łatwa i szybka, niesie ze sobą znacznie więcej zagrożeń, więc decydując się na nią trzeba mieć pewność że zdoła się ją spłacić. Dodatkowo bywa ryzykowne że firmy pożyczkowe bywają różne i wiele z nich z uczciwością ma mało wspólnego. Kredyt pod tym względem jest bezpieczniejszy i pewniejszy, dodatkowo banki obowiązują ścisłe normy prawne, które też mają za zadanie chronić klientów.

Kiedy kredyt będzie lepszym rozwiązaniem

Kredyt sprawdzi się przede wszystkim w sytuacjach gdy potrzebujemy większej kwoty na dłuższy okres oraz gdy planujemy konkretny, zdefiniowany wydatek — na przykład zakup nieruchomości, remont mieszkania czy sfinansowanie edukacji. Wymóg określenia celu w umowie oraz kontrola banku nad wykorzystaniem środków mogą wydawać się uciążliwe, ale w praktyce często pomagają utrzymać dyscyplinę finansową i zapobiegają nieprzemyślanym decyzjom.

Bank przed udzieleniem kredytu przeprowadza szczegółową analizę zdolności kredytowej, co z jednej strony wydłuża proces, ale z drugiej zabezpiecza zarówno instytucję jak i klienta przed zadłużeniem przekraczającym jego możliwości spłaty. Dodatkowo oprocentowanie kredytów, zwłaszcza tych zabezpieczonych hipoteką, bywa niższe niż w przypadku pożyczek pozabankowych.

Gdy pożyczka okaże się bardziej praktyczna

Pożyczka sprawdza się natomiast w sytuacjach nagłych, gdy potrzebujemy niewielkiej kwoty na krótki okres i nie mamy czasu ani chęci przechodzić przez całą procedurę bankową. Brak wymogu określania celu oraz szybsza wypłata to niewątpliwe zalety tej formy finansowania.

Jeśli mamy możliwość zaciągnięcia pożyczki u rodziny lub znajomych, jest to często najbezpieczniejsze rozwiązanie — z reguły nie naliczają oni odsetek ani prowizji, a warunki spłaty można ustalić elastycznie. W przypadku firm pożyczkowych należy jednak szczególnie uważnie sprawdzić wiarygodność instytucji na forach internetowych, porównać zakres reklamowanych usług oraz dokładnie przeliczyć całkowity koszt pożyczki włącznie z wszystkimi opłatami dodatkowymi.

Analiza całkowitych kosztów finansowania

Przed podjęciem decyzji należy przeanalizować rzeczywistą roczną stopę oprocentowania (RRSO), która uwzględnia nie tylko nominalne oprocentowanie, ale także prowizje, ubezpieczenia oraz wszelkie dodatkowe opłaty. W przypadku kredytów bankowych RRSO jest obowiązkowo podawane w umowie, natomiast niektóre firmy pożyczkowe mogą próbować ukryć rzeczywiste koszty poprzez podawanie jedynie nominalnej stopy procentowej.

Pamiętajmy że wybór między kredytem a pożyczką to nie tylko kwestia dostępności środków, ale przede wszystkim długoterminowego bezpieczeństwa finansowego. Sprawdźmy dokładnie oferty banków lub biur pożyczkowych, porównajmy zakres reklamowanych usług, sprawdźmy wiarygodność instytucji i przede wszystkim — przeliczmy czy jesteśmy w stanie pozwolić sobie na taki krok bez narażania stabilności domowego budżetu.