Zbiorniki na olej opałowy – typy i przeznaczenie

Pojemnik na olej opałowy to niezbędne wyposażenie instalacji grzewczej opartej na tym paliwie. Olej musi być przechowywany w specjalnych pojemnikach, by w razie wycieku nie doszło do zagrożenia pożarowego oraz skażenia środowiska. Jaki zbiornik najlepiej wybrać i z czego jest zrobiony? Poznaj podział i dowiedz się jaka temperatura jest odpowiednia dla pomieszczenia, gdzie znajduje się zbiornik.

Ogrzewanie olejowe to rozwiązanie wybierane nie tylko przez przedsiębiorców, ale też właścicieli domów jednorodzinnych w lokalizacjach pozbawionych dostępu do sieci gazowej. Z jednej strony to wielka zaleta, bowiem tego typu ogrzewanie można zainstalować praktycznie w dowolnym miejscu, niezależnie od infrastruktury energetycznej w okolicy. Z drugiej zaś trzeba wyłożyć sporą kwotę na zakup odpowiedniej porcji paliwa, by starczyło na cały sezon grzewczy – zwłaszcza przy obecnych wahaniach cen na rynku produktów naftowych.

Ponadto, konieczność przechowywania cieczy palnej zmusza nas do zakupu zbiornika spełniającego określone normy bezpieczeństwa. Przy jego wyborze nie kierujmy się tylko ceną. Wysoka odporność chemiczna, niewielka masa konstrukcji i możliwość kontroli poziomu paliwa – na te cechy powinniśmy zwrócić szczególną uwagę, bowiem mogą nam one w przyszłości znacznie uprościć eksploatację instalacji oraz zapobiec kosztownym awariom.

Rodzaje zbiorników na olej opałowy

Zbiorniki przeznaczone do przechowywania oleju tworzone są przeważnie z polietylenu PE-HD lub z blachy stalowej. Polietylen charakteryzuje się wyjątkową odpornością na korozję oraz łatwością formowania, dzięki czemu producenci mogą oferować różnorodne kształty i pojemności. Stal natomiast zapewnia większą sztywność konstrukcji, co bywa wymagane przy dużych zbiornikach naziemnych lub podczas transportu ciężkimi pojazdami.

Zbiorniki jednopłaszczowe

Zbiornik jednopłaszczowy składa się z jednej warstwy materiału – stali lub tworzywa sztucznego. Wymaga obligatoryjnego zamontowania w szczelnej wannie ochronnej, zapobiegającej rozlaniu się oleju w przypadku awarii, np. nieszczelności zbiornika spowodowanej korozją lub uszkodzeniem mechanicznym. Wanna musi pomieścić co najmniej 110% objętości zbiornika, aby skutecznie zatrzymać całą zawartość w razie wycieku.

Rozwiązanie to stosuje się przede wszystkim wewnątrz budynków, gdzie ryzyko skażenia gruntu jest szczególnie duże, a wymagania prawne nakazują maksymalną ochronę środowiska. Zbiorniki jednopłaszczowe są tańsze w zakupie, lecz instalacja wanny ochronnej i zapewnienie odpowiedniej wentylacji pomieszczenia podnoszą łączne koszty inwestycji związanej z całym systemem grzewczym.

Zbiorniki dwupłaszczowe

Przy zastosowaniu zbiornika dwupłaszczowego, nie musimy się martwić o dodatkową wannę. Można powiedzieć, że to „zbiornik w zbiorniku”, więc na wypadek rozszczelnienia się płaszcza wewnętrznego, olej bezpiecznie spłynie do przestrzeni międzypłaszczowej, skąd może być odpompowany bez ryzyka skażenia otoczenia. Dużą zaletą zbiorników dwupłaszczowych jest możliwość instalacji zarówno w środku, jak i na zewnątrz budynku, co zapewnia maksymalną ochronę środowiska oraz elastyczność w projektowaniu kotłowni.

Konstrukcja dwupłaszczowa bywa wykonywana jako polietylen–polietylen lub stal–polietylen. Ta pierwsza kombinacja jest lżejsza i łatwiejsza w transporcie, druga zaś oferuje dodatkową sztywność mechaniczną. Zbiorniki dwupłaszczowe są droższe od jednopłaszczowych, ale rekompensują to brakiem kosztów wanny oraz szerszymi możliwościami lokalizacji. W praktyce pozwalają uniknąć problemów z przestrzenią w niewielkich kotłowniach lub umożliwiają umieszczenie zbiornika w przydomowej altanie bez ryzyka naruszenia przepisów ochrony środowiska.

Wyposażenie dodatkowe zbiorników

Zbiorniki wyposażone są w przewody czerpiące olej, napełniające i odpowietrzające. Przewód czerpiący powinien sięgać kilka centymetrów nad dno zbiornika, aby nie zasysać ewentualnych zanieczyszczeń osadzających się na dnie. Przewód napełniający natomiast prowadzi się zwykle do punktu tankowania usytuowanego przy ogrodzeniu posesji, co ułatwia dostawy paliwa bez konieczności wjazdu cysterny na teren działki.

Przewód odpowietrzający zapewnia wyrównanie ciśnień podczas napełniania i czerpania, eliminując ryzyko podciśnienia mogącego uszkodzić ściany zbiornika. Jego koniec wyprowadzany jest powyżej poziomu gruntu, z osłoną przed opadami. Nowoczesne zbiorniki oferują też czujniki poziomu oleju – optyczne lub pływakowe – umożliwiające bieżącą kontrolę stanu zapasów bez otwierania włazu rewizyjnego.

Ograniczenia pojemności i rozmieszczenia

Pamiętajmy, że w pomieszczeniu kotłowni można ustawić zbiornik nie większy niż 1000 litrów. Przepis ten wynika z norm przeciwpożarowych i ma na celu ograniczenie skali potencjalnej katastrofy w razie wycieku. Jeśli chcemy zainstalować dwa zbiorniki po 500 litrów, to odległość pomiędzy nimi musi wynosić jeden metr oraz powinny być rozdzielone ścianką ognioodporną na wypadek stopienia się któregoś ze zbiorników z powodu zbyt wysokiej temperatury lub pożaru w sąsiednim pomieszczeniu.

Przy większych zapotrzebowaniach na paliwo – na przykład w budynkach wielorodzinnych lub obiektach przemysłowych – zbiorniki o pojemności powyżej 1000 litrów należy umieszczać poza budynkiem, w specjalnie przygotowanych zagłębieniach ziemnych albo na stanowiskach naziemnych z odpowiednią obudową. Takie rozwiązania wymagają zgłoszenia do organów nadzoru budowlanego oraz spełnienia dodatkowych wymogów dotyczących odległości od granic działki, studni i cieków wodnych.

Okres gwarancji i trwałość

Na zbiorniki udzielana jest zazwyczaj gwarancja od 5 do 15 lat. Wszystko jednak uwarunkowane jest rodzajem zbiornika, zastosowanym materiałem oraz wolą producenta, u którego dokonujemy zakupu. Zbiorniki polietylenowe z certyfikatami jakości DIN lub TÜV często oferują dłuższe okresy gwarancyjne niż produkty niemarkowe. Trwałość faktyczna przekracza zazwyczaj okres gwarancji – dobrze wykonany zbiornik dwupłaszczowy może służyć 20–30 lat, pod warunkiem prawidłowej instalacji i corocznych przeglądów technicznych.

Wymagane warunki techniczne przy zbiornikach na olej opałowy

Umieszczając zbiornik w pomieszczeniu, musimy zwrócić uwagę na temperaturę. Zaleca się, by wynosiła ona co najmniej 10 stopni Celsjusza. Odpowiednia temperatura gwarantuje zabezpieczenie przed wydzieleniem się parafiny z paliwa, która w niższych temperaturach krystalizuje i zatyka filtry oraz dysze palnika. Zjawisko to nazywane jest żelowaniem oleju i może całkowicie unieruchomić instalację grzewczą w środku sezonu zimowego.

Zabezpieczenia termiczne

Czasami stosuje się specjalne kable grzewcze, kiedy wymagana temperatura nie może zostać osiągnięta w naturalny sposób – na przykład w niewykończonych piwnicach lub w altanach ogrodowych. Kable te owijane są wokół przewodów paliwowych oraz montowane na dnie zbiornika, podłączone do termostatu utrzymującego stałą temperaturę oleju. Jednak nie można przekroczyć też 40 stopni Celsjusza, bowiem może to spowodować – wspomniane już dzisiaj – stopienie zbiornika polietylenowego lub nadmierne rozszerzalność cieplną stali prowadzącą do uszkodzenia spawów.

W praktyce optymalna temperatura oleju w zbiorniku to 15–25°C. Taki zakres zapewnia płynność paliwa bez ryzyka degradacji materiału zbiornika. W pomieszczeniach ogrzewanych utrzymanie tej temperatury nie stanowi problemu; w nieogrzewanych konieczne może być ocieplenie ścian kotłowni styropianem lub wełną mineralną.

Wentylacja i bezpieczeństwo pożarowe

Pomieszczenie ze zbiornikiem na olej opałowy wymaga skutecznej wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej, która usuwa opary paliwa mogące się gromadzić w razie mikronieszczelności. Wlot powietrza umieszcza się nisko przy podłodze, wylot – pod sufitem, aby wykorzystać naturalną konwekcję. Minimalna wymiana powietrza powinna wynosić 0,5 objętości pomieszczenia na godzinę.

W kotłowni nie wolno przechowywać materiałów łatwopalnych ani źródeł otwartego ognia. Instalacja elektryczna musi być wykonana w standardzie przeciwwybuchowym, z osprzętem zabezpieczonym przed iskrzeniem. Wyłącznik różnicowoprądowy i sprawny system uziemienia to absolutna podstawa – olej opałowy jest przewodnikiem słabym, ale w określonych warunkach może generować ładunki elektrostatyczne prowadzące do zapłonu par.

Kontrola szczelności i przeglądy

Zbiorniki powinny być poddawane corocznej kontroli wizualnej – sprawdzeniu podlega stan powłok antykorozyjnych, szczelność połączeń gwintowanych, brak śladów wycieku oraz prawidłowe działanie zaworów i czujników. W przypadku zbiorników dwupłaszczowych można wykonać test próżniowy przestrzeni międzypłaszczowej, który natychmiast ujawni ewentualne uszkodzenie płaszcza wewnętrznego.

Instalatorzy rekomendują także okresowe pobieranie próbek oleju do analizy laboratoryjnej, zwłaszcza jeśli paliwo przechowywane jest dłużej niż dwa lata. Stare paliwo może ulec degradacji biologicznej – rozwija się w nim glony i bakterie tlenowe, tworząc osady blokujące przewody. Dodatek biostatyczny lub wymiana zawartości zapobiega tym problemom i przedłuża żywotność całej instalacji grzewczej.