Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia

Zasiłek chorobowy to świadczenie wypłacane przez pracodawcę lub przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które przysługuje każdej osobie ubezpieczonej w zakładzie pracy, która w wyniku choroby bądź wypadku została tymczasowo niezdolna do pracy.

• Czy zasiłek chorobowy wygasa po ustaniu stosunku pracy?
• Prawo do zasiłku chorobowego
• Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia
• Kiedy nie przysługuje zasiłek chorobowy?

Czy zasiłek chorobowy wygasa po ustaniu stosunku pracy?

Wbrew powszechnie panującemu przekonaniu, rozwiązanie stosunku pracy nie musi oznaczać automatycznego wygaśnięcia prawa do zasiłku chorobowego. Przepisy określają sytuacje, w których pracodawca jest zobligowany do wypłaty świadczeń mimo rozwiązania umowy. Dotyczy to przypadków, gdy niezdolność do pracy powstała jeszcze w trakcie trwania zatrudnienia lub tuż po jego zakończeniu, pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów czasowych i zdrowotnych.

W dużych firmach tego typu kwestiami zajmuje się dział kadr, współpracujące biuro rachunkowe lub księgowa, niemniej dobrze jest, jeśli zarówno pracodawca jak i pracownik ma świadomość istnienia takich przepisów. Znajomość regulacji pozwala uniknąć nieporozumień i zapewnić prawidłową realizację uprawnień.

Prawo do zasiłku chorobowego

Każdy pracownik musi zostać objęty ubezpieczeniem zdrowotnym, które trwa od momentu podpisania umowy o pracę aż do jej rozwiązania. Ustanie stosunku pracy automatycznie powoduje ustanie ubezpieczenia, co w praktyce oznacza, że pracownik traci status ubezpieczonego z dniem zakończenia współpracy. Niemniej w określonych przypadkach prawo do świadczeń może zostać zachowane.

Pracownik objęty ubezpieczeniem obowiązkowym może ubiegać się o prawo do zasiłku chorobowego po upływie 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Ten stosunkowo krótki okres wyczekiwania dotyczy typowych umów o pracę, gdzie składki odprowadzane są automatycznie przez pracodawcę. W przypadku ubezpieczenia dobrowolnego – o które mogą wnioskować osoby pracujące na umowę o dzieło czy przebywające na bezpłatnym urlopie – wymagany jest dłuższy okres wynoszący 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego.

Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia

Prawo określa dwie odrębne sytuacje, w których pracownik może domagać się zasiłku chorobowego po rozwiązaniu umowy o pracę:

• gdy jego niezdolność do pełnienia obowiązków służbowych powstała w czasie gdy jeszcze był pracownikiem firmy i trwa nadal po zwolnieniu,
• gdy ta niezdolność powstała po rozwiązaniu umowy, ale w określonym ustawowo terminie i przy spełnieniu dodatkowych warunków.

O ile pierwszy przypadek nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, o tyle drugi wymaga szczegółowego omówienia. Zasiłek będzie przysługiwać pracownikowi, którego niezdolność do pracy trwała co najmniej 30 dni bez przerwy i powstała maksymalnie 14 dni od momentu rozwiązania stosunku pracy. Ta regulacja chroni pracowników, którzy zachorowali bezpośrednio po ustaniu zatrudnienia, gdy prawdopodobnie przyczyna choroby mogła powstać jeszcze w trakcie aktywności zawodowej.

W przypadku choroby zakaźnej okres ten został wydłużony do trzech miesięcy, co uwzględnia specyfikę schorzeń infekcyjnych o przedłużonym okresie wylęgania. Dotyczy to także chorób, których objawy mogą ukazać się po upływie dwutygodniowego terminu – tutaj ustawodawca wziął pod uwagę realia medyczne i wydłużony czas inkubacji niektórych patogenów.

W takich sytuacjach pracodawca jest zobowiązany do wypłaty zasiłku chorobowego w pierwszych 33 dniach niezdolności (lub 14 dniach w przypadku pracowników powyżej 50. roku życia), a następnie obowiązek ten przechodzi na Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Pracodawca musi również przekazać odpowiednią dokumentację do ZUS, aby umożliwić kontynuację wypłaty świadczeń.

Kiedy nie przysługuje zasiłek chorobowy?

Prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia nie będzie przysługiwać wszystkim pracownikom spełniającym wcześniej przedstawione warunki. Istnieje szereg wykluczeń wynikających z tego, że dana osoba uzyskała inne źródło dochodu lub świadczenie zastępcze.

Przede wszystkim o te świadczenia nie będą mogły ubiegać się osoby, które mają ustalone prawo do emerytury bądź renty z tytułu niezdolności do pracy. Ustawodawca uznał, że pobieranie jednocześnie świadczenia emerytalnego lub rentowego oraz zasiłku chorobowego stanowiłoby podwójne finansowanie z systemu ubezpieczeń społecznych. Podobnie wygląda sytuacja osób, które podjęły już inną działalność zarobkową, dzięki której są ponownie objęte ubezpieczeniem chorobowym – w tym przypadku obowiązek wypłaty przechodzi na nowego pracodawcę lub ZUS w ramach nowego tytułu ubezpieczenia.

W przypadku gdy wnioskodawca jest uprawniony do pobierania zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego lub nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, również nie może domagać się wypłaty zasiłku chorobowego. Te świadczenia stanowią alternatywną formę zabezpieczenia finansowego i nie mogą kumulować się z zasiłkiem.

Ostatni przypadek dotyczy osób, które nie przepracowały wymaganego okresu wyczekiwania wynoszącego 30 dni dla ubezpieczenia obowiązkowego lub 90 dni dla dobrowolnego. Wykluczenie to obejmuje także osoby, które podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników – w ich przypadku obowiązują odrębne przepisy dotyczące świadczeń chorobowych, wynikające z ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.